دوستی در بخش نظرات، سوالی پیرامون عدّه (فاصله زمانی لازم برای صحت عقد جدید با مردی دیگر) پرسیده که با توجه به رایج‌بودن این سوال، به همراه چند سوال دیگر در زمینه عدّه در این مطب درج میشود.
طبعا پاسخ این سوالات از دید همه مراجع وقت بسیاری میطلبد و بنده با توجه به چند کتابی است که در دسترس بنده بود و همچنین ضیق‌وقتم، از منهاج آیةالله سید سیستانی ج3ص63-67 اکثر پاسخ‌ها را نقل میکنم و برای پاسخ سایر مراجع میتوانید به کتب آنها مراجعه یا از دفتر آنها سوال کنید. (البته فکر کنم هر خواننده‌ای که حجم این پرسش‌پاسخ‌های مفصل را ببیند به بنده حق بدهد چون همین مقداری که در زیر می‌بینید هم وقت زیادی طلبید تایپ‌ش!)
و اما سوالات مورد ابتلای دوستان پرسش‌گر:

1. اگر بخواهیم عقد موقت خود را با همسرمان تمدید کنیم، عقد جدید نیاز است؟! آیا برای عقد جدید با همان همسر باز هم عدّه لازم است؟!
   
   • در صورتی که دو نفر از هم جدا شدند (یا مدتشان تمام شد)، اگر بخواهند دوباره با هم ازدواج کنند:
     چنانچه آن زن بعد از جدائی با فرد سومی ازدواج کرده و رابطه داشته که باید عدّه نگه دارد.
     اما اگر با همان مرد میخواهد مجددا عقد(موقت/دائم) کند، عدّه ندارد به شرطی‌که:
     الف) چنانچه عقد قبلی‌شان موقت بوده، مدتش تمام یا بخشیده شده باشد
     ب) اگر عقد قبلی‌شان دائم بود و طلاق گرفته‌اند، در عدّه رجعی نباشد چون وقتی زن در عدّه رجعی است، هنوز هم همسرحقیقی یا همسرحکمی آن مرد است و این میشود ازدواج مجدد با کسی که در حال حاضر هم همسر اوست!
   • چیزی به نام تمدید در ازدواج موقت نداریم.
     پس از اتمام یا بخشیده شدن مدت عقد موقت، همانطور که در بند قبل گفتیم، عدّه لازم نیست و میتوان مجددا عقد موقت دیگری با مدت مورد توافق خواند.
     بنابراین، خواندن عقد مجدد در زمانی که هنوز مدت عقد فعلی تمام نشده، باطل است. مثلا اگر مردی زنی را بمدت یک‌سال به عقد موقت خود درآورد، صحیح نیست که روز بعد بگوید:
     
     1. برای ده سال تمدیدش کنیم!
     2. خطبه دیگری بخوانیم برای زمان اتمام عقد فعلی به مدت 9 سال!
        (البته قبلا هم گفته شد که زمان شروع زوجیت، از لحظه اتمام خطبه است و نمیتواند زمانی در آینده باشد)
2. آیا ازدواج با زنی که در عدّه دیگری است صحیح است؟
   خیر. این ازدواج حرام (و باطل) است.
   
   • اگر یکی از زوجین بداند که «زن در عدّه است و ازدواج در عده حرام است»، زن و مرد بر هم حرام ابدی میشوند (هرگز نمیتوانند با هم ازدواج کنند)
     اما اگر ندانند که او در عدّه است یا ندانند که ازدواج در عدّه حرام است، اگر دخول(ولو از دبر) صورت نگرفته باشد، پس از اتمام عدّه میتوانند با هم ازدواج کنند و الا بر هم حرام ابد میشوند.
   • نکته1: این در مورد ازدواج (موقت/دائم) با زنی بود که در عدّه دیگری است. اگر مردی با زنی که در عدّه‌ی غیررجعی (مثل:متعه/وفات/وطی‌به‌شبهه/بائن) بود، نعوذ بالله «زنا» کند یا وطی به شبهه (بغیر ایقاع عقد مثلا در تاریکی اشتباها...!) در این‌صورت حرمت ابدی واقع نمی‌شود.
   • نکته2: اگر زنی مجرد شد! اما قبل از شروع عدّه‌اش با فرد دیگری ازدواج کرد عقد جدیدش باطل است
     اما آیا علاوه بر بطلان عقد جدید، بر شوهر جدید هم حرام ابدی میشود؟ (چون گفتیم که اگر دخولی در کار باشد یا علم به مساله داشته باشد و در زمان عدّه با زنی ازدواج کند به او حرام ابدی میشود)
     پاسخ این مساله محل اختلاف است و آقای سیستانی فتوا به عدم حرمت ابدی این دو نفر دارند و میتوانند بعد از اتمام عدّه با هم ازدواج کنند.
3. اگر زنی ادعا کرد که عدّه‌اش تمام شده و مانعی برای عقد موقت/دائم ندارد، میتوان با او ازدواج کرد؟!
   این سوال را خیلی از خوانندگان می‌پرسند و علت آن را هم ناشناس و غیرقابل‌اعتماد بودن آن زن میدانند.
   بدلیل عمومی بودن این سوال، پاسخ آن را از زبان چند مرجع مینگارم:
   
   • مرحومین {سیدالخوئی، فاضل‌لنکرانی، میرزاجواد تبریزی، بهجت، گلپایگانی‌سید، گلپایگانی‌صافی، اراکی، منتظری} و روحانی،: اگر زن بگوید عدّه‌ام تمام شده از او قبول می‌شود به دو شرط:
     
     1. مورد تهمت نباشد
     2. از زمان جدائی از شوهر قبلی یا فوت او، بقدری گذشته باشد که تمام شدن عده در آن مدت ممکن باشد.
   • سید علی سیستانی: اگر زن بگوید عدّه‌ام تمام شده از او قبول می‌شود در صورتی که مورد تهمت نباشد. اگر مورد تهمت بود «بنابراحتیاط واجب» از او قبول نمی‌شود.
     (البته به نظرم شرط دوم آقای فاضل یک مصداق از شرط کلی اول است که مورد دوم به عنوان مثال در رساله آقای سیستانی اشاره شده)
   • شیخ حسین وحید خراسانی: در رساله فارسی ایشان تنها به شرط دوم (از دو شرطی که در بالا آمد) اشاره شده.
   • اگر زن ادعائی نکرد (که در عدّه هستم یا نیستم) آیا پرسش از وی و تفحص لازم است؟!
     آقای سیستانی و مرحوم تبریزی نظرشان این است که: اگر شک داشته باشد که زن در عدّه است یا خیر، حکم به «در عدّه نبودن او» می‌شود.